Jak bezpiecznie okazać skany dokumentów

Korzystanie z większości usług finansowych online, bądź to złożenie wniosku o pożyczcie, założenie konta bankowego lub zamówienie raportu BIK wymaga potwierdzenia tożsamości przez przeslanie zdjęcia odpowiednego dokumentu, najczęściej to po prostu dowód osobisty. Jak zrobić to nie narażając się na zagrożenia, pochodzące od rozmaitych złodziei czy oszustów?

Co może stać po wycieku danych osobistych?

Wyciek danych osobowych może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji, zarówno dla Twojego bezpieczeństwa finansowego, jak i prywatności. Najważniejsze ryzyka obejmują kradzież tożsamości, nieautoryzowane transakcje finansowe oraz naruszenia prywatności. W przypadku kradzieży tożsamości przestępcy mogą wykorzystać Twoje dane, takie jak PESEL, numer dowodu osobistego czy adres zamieszkania, aby zaciągnąć kredyty lub dokonać zakupów na Twoje nazwisko. Takie działania mogą prowadzić do długotrwałych problemów finansowych i prawnych. 

Kolejnym zagrożeniem jest naruszenie Twojej prywatności, które może prowadzić do nękania, podszywania się pod Ciebie w mediach społecznościowych lub nawet szantażu. Informacje o Tobie, takie jak zdjęcia, historia zakupów czy aktywność online, mogą zostać wykorzystane w sposób nieetyczny, np. do manipulowania Twoimi decyzjami lub wpływania na Twoją reputację. W skrajnych przypadkach przestępcy mogą używać takich danych do tworzenia fałszywych profili, co może wpłynąć na Twoje relacje osobiste lub zawodowe. 

Aby zminimalizować ryzyko związane z wyciekiem danych, ważne jest szybkie podjęcie działań. Należy zgłosić wyciek odpowiednim instytucjom, np. bankowi, jeśli dane finansowe zostały naruszone, oraz monitorować swoje konto w BIK w celu wychwycenia nietypowych aktywności. Rozważ także zamrożenie swojego numeru PESEL, co uniemożliwi zaciąganie kredytów na Twoje dane. Warto również zmienić hasła do kluczowych usług online i włączyć uwierzytelnianie dwuskładnikowe tam, gdzie to możliwe. 

W dłuższej perspektywie ochrona przed skutkami wycieku danych wymaga świadomego podejścia do zarządzania informacjami osobistymi. Unikaj udostępniania danych na niesprawdzonych stronach internetowych, korzystaj z oprogramowania antywirusowego i regularnie sprawdzaj, jakie informacje o Tobie są dostępne w internecie. Dzięki tym działaniom możesz znacząco ograniczyć skutki potencjalnych naruszeń i zadbać o swoje bezpieczeństwo. 

Jak zabezpieczyć się przy wysłaniu skanów?

Są kilka prostych sposobów: 

1. Zrób napis. Przy pomocy programu do redagowania plików graficznych umieść na skanie napis, że dokument może być użyty tylko i wyłącznie w celu, do którego chcesz go użyć. Na przykład: „Ten dokument jest załącznikiem do wniosku o kredyt konsumencki o sumie ….., złożony dnia …. do banku ….”.  Łatwo zrobić taki napis w każdym, nawet najprostszym programie, ale nie należy używać do redaktory online, bowiem w takim przypadku dokument zostanie zapisany na serwerze programu i może być dostępny. Ten sposób działa też w offline, jeśli koniecznie jest zrobienie ksera n.p. dowodu osobistego – napisz na nim odpowiednią informacje o celu kserowania.
2. Używaj bezpiecznych kanałów komunikacji. Zawsze przesyłaj dokumenty przez zaufane, szyfrowane kanały komunikacji. Bezpieczna strona internetowa musi działać w trybie https i mieć ważny i sprawdzony certyfikat – o tym możesz się dowiedzieć przy pomocy przeglądarki. Zawsze sprawdzaj czy aplikacja banku lub firmy pożyczkowej jest prawdziwa.  Jednym z głownych wskaźników tego jest liczba użytkowników, pokazywana przez AppStore czy GooglePlay. Unikaj korzystania z sieci Wi-Fi podczas przesyłania wrażliwych danych, ponieważ są one podatne na ataki. Nie przesyłaj dokumentów emailem. Poważne instytucje wiedzą o problemach z bezpieczeństwem u tej już przestarzałej technologii i nigdy nie będą prosić o korzystaniu z niej w celu przekazania wrażliwej informacji. Natomiast oszuści – jak najbardziej/
3. Używaj tylko i wyłącznie oficjalnych kanałów komunikacji.  Oficjalna strona, własna aplikacja – i nic więcej. Telefon od „banku” z prośbą o przysłaniu skanu documentu na mail czy WhatsApp „managera” to niewątpliwe pułapka. 
4. Przechowaj pliki w bezpiecznym miejscu.  Nie zastawiaj skanów dokumentów na urządzeniu niezabezpieczonym odpowiednimi środkami, programem antywirusowym oraz ograniczeniem dostępu. Jeśli chcesz umieścić swoje dane osobiste w chmurze – zastosuj silne hasłо i sprawdź parametry udostepniania. W przypadku wyłudzenia danych z dowodu osobistego, należy jak najszybciej podjąć kroki, aby zminimalizować ryzyko ich wykorzystania w celach przestępczych. Oto, co powinieneś zrobić: 

Co robić w przypadku wyłudzenia danych

W przypadku wyłudzenia danych z dokumentu tożsamości, np. z dowodu osobistego, należy jak najszybciej podjąć kroki, aby zminimalizować ryzyko ich wykorzystania w celach przestępczych. Oto, co powinieneś zrobić:

1. Zgłoś wyłudzenie na policję.  Udaj się na najbliższy komisariat, opisz sytuację, w której doszło do wyłudzenia danych, przedstaw dowody (np. korespondencję, zrzuty ekranu). 
2. Zastrzeż dokument w systemie DOKUMENTY ZASTRZEŻONE.  Skontaktuj się z dowolnym bankiem w Polsce (nie musisz być jego klientem). Bank wprowadzi Twoje dane do systemu, co uniemożliwi wykorzystanie Twojego dowodu do np. zaciągnięcia kredytu.  Możesz też użyć serwisu BLIK – Dokumenty Zastrzeżone - https://www.dokumentyzastrzezone.pl. 
3. Wyrób nowy dowód osobisty.  Złóż wnioski o unieważnienie aktualnego i wydanie nowego dowodu osobistego w urzędzie gminy lub miasta. 
4. Monitoruj BIK.  Regularnie sprawdzaj informacje w Biuro Informacji Kredytowej), aby upewnić się, że nikt nie próbował wziąć kredytu na Twoje dane.  Włącz alerty w BIK, które poinformują Cię o próbie użycia Twoich danych. 

Jeśli dostałeś jakikolwiek powiadomienia o otwarcie konta w banku, zaciągnięciu kredyty czy pożyczki, zakupu na raty, zawarciu umowy na usługi lub każdą inną nieakceptowaną przez Ciebie aktywności – natomiast skontaktuj się z odpowiednią instytucja.